युवा पुस्ताको राजनीतिक मोह र पुराना पुस्ताको अकर्मण्यतामा देश फस्दै त छैन ?

नेपाली राजनीति : पुराना शक्ति र नयाँ असन्तोषको द्वन्द्व

नेपालको वर्तमान राजनीति एउटा गहिरो द्वन्द्वको चरणमा उभिएको छ । एकातिर दशकौँदेखि सत्ता र शक्तिको केन्द्रमा बस्दै आएका पुराना दल र नेताहरू छन्, जसले परिवर्तनका धेरै अवसरहरू पाए पनि अपेक्षित परिणाम दिन सकेनन् । अर्कोतिर, ती असफलताबाट आक्रोशित र निराश बनेको युवा पुस्ता छ, जसमा देशप्रतिको भावनात्मक प्रेम त छ, तर राजनीतिक चेतना, धैर्यता र दीर्घकालीन दृष्टिको कमी देखिन थालेको छ । यही दुई प्रवृत्तिको टकरावले आजको नेपाली राजनीति झन् अस्थिर बन्दै गएको छ ।

राजनीति : करियर कि गम्भीर दायित्व ?

राजनीति के हो? यसको दायित्व र परिणाम कति गम्भीर हुन्छ भन्ने बुझाइ बिना नै यसलाई सुरक्षित करियरको विकल्प ठानेर प्रवेश गर्ने प्रवृत्ति खतरनाक छ । राजनीति कुनै व्यक्तिगत उचाइ बनाउने सिँढी मात्र होइन, यो राज्य सञ्चालनको मूल आधार हो । तर आज “नयाँ पार्टी खोल्नैपर्छ”, “नेता नै बन्नुपर्छ” भन्ने मनोविज्ञान नेपाली समाज र विशेषतः युवा पुस्तामा रोगजस्तै फैलिँदै गएको छ । विचार, सिद्धान्त र संगठनभन्दा पहिले पद र पहिचान खोज्ने यो प्रवृत्तिले राजनीतिक भीड त बढाएको छ, तर गुणस्तर र स्थिरता घटाएको छ ।

जेन्जी आन्दोलन र सामाजिक सञ्जालको राजनीतिक ऊर्जा

यसको एउटा दृष्टान्त ‘जेन्जी आन्दोलन’ हो । सामाजिक सञ्जालबाट उठेका यस्ता आन्दोलनहरूले युवाको असन्तोष र ऊर्जालाई प्रतिनिधित्व गर्छन् । यिनले पुराना दलहरूको अकर्मण्यता, भ्रष्टाचार र आत्मकेन्द्रित राजनीतिमाथि प्रश्न उठाउनु सकारात्मक पक्ष हो । तर आन्दोलनलाई वैचारिक गहिराइ र संस्थागत राजनीतिको दिशामा लैजान नसक्दा, त्यो क्षणिक आवेगमा सीमित हुने खतरा पनि उत्तिकै छ । केवल नारा र असन्तोषले मात्र दीर्घकालीन राज्य निर्माण सम्भव हुँदैन ।

पुराना दल र नेतृत्व परिवर्तनको भ्रम

उता, मुख्य राजनीतिक दलहरूका महाधिवेशनहरू हेर्दा समस्या झन् प्रष्ट देखिन्छ । नेतृत्व परिवर्तनको नाममा अनुहार फेरिए पनि सोच र कार्यशैली उही दोहोरिनु, युवालाई केवल भीड र नारा बनाइराख्ने प्रवृत्ति र आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर हुनुले पुराना दलहरू अझै पनि आत्मसमीक्षा गर्न तयार छैनन् भन्ने देखाउँछ । यही अकर्मण्यताले युवालाई वैकल्पिक राजनीति खोज्न बाध्य बनाएको हो ।

विकल्पको हतारो र राजनीतिक अस्थिरता

तर विकल्पको नाममा हतारोमा जन्मिने असंख्य पार्टी, अनुभव र नीति बिना अघि सारिने नेतृत्वले देशलाई समाधान होइन, थप अन्योलतर्फ लैजान्छ । अस्थिर सरकार, कमजोर नीति कार्यान्वयन र निरन्तर राजनीतिक प्रयोगशाला बनेको नेपाल यसकै परिणाम हो । यदि पुराना दलहरूले सुधारको जिम्मेवारी नलिए र नयाँ पुस्ताले राजनीतिक मोहभन्दा राजनीतिक चेतनालाई प्राथमिकता नदिए, देश उहि दुष्चक्रमा फसिरहनेछ ।

निष्कर्ष : अनुभव र ऊर्जाको सन्तुलन अपरिहार्य

अन्ततः, नेपालको आवश्यकता न त पुरानो जड नेतृत्व हो, न त अपरिपक्व नयाँ नेतृत्वको हतारो । आवश्यक छ अनुभव र ऊर्जा, विवेक र साहस, सुधार र निरन्तरताको सन्तुलन । राजनीति करियर होइन, सेवा हो भन्ने चेतना स्थापित हुन नसकेसम्म, युवा पुस्ताको मोह र पुराना पुस्ताको अकर्मण्यताबीच देश च्यापिँदै जाने खतरा टर्दैन । हामी सबैले समय सङ्गै राजनितिक पद चाप बुझ्नु पर्छ ।