बालेनलाई हामीले बनायौं — राजनीतिक श्रेयको पुरानो रोग

पूर्व अर्थमन्त्री तथा माओवादी नेता वर्षमान पुन ले “बालेनलाई हामीले बनाएका हौँ” भन्ने आशयको अभिव्यक्ति दिएपछि नेपाली राजनीतिक वृत्तमा नयाँ बहस सुरु भएको छ। तर प्रश्न उठ्छ—के कुनै राजनीतिक दलले व्यक्तित्व निर्माण गर्छ, वा जनताले आफ्नो विश्वास र मतबाट नेतृत्व जन्माउँछन्?
यदि कुनै दलले बालेनलाई बनाएको हो भने, बालेनले पछिल्ला वर्षहरूमा स्थापित राजनीतिक संरचनामाथि गरेको आलोचना कसको विरुद्ध थियो? यदि सफलता दलको उत्पादन हो भने असफलताको जिम्मेवारी कसले लिने? नेपाली राजनीतिमा सफल व्यक्ति देखिएपछि “हाम्रो योगदान” भन्ने र असफलता आउँदा “व्यक्तिको कमजोरी” भन्ने प्रवृत्ति नयाँ होइन।
वास्तविकता के हो भने लोकतन्त्रमा कुनै नेता, मेयर वा प्रधानमन्त्रीलाई अन्ततः जनताले बनाउँछन्। दलले अवसर दिन सक्छ, वातावरण बनाउन सक्छ, तर जनविश्वास किन्न सक्दैन। जनताको मत, अपेक्षा र समर्थनबिना कुनै पनि व्यक्ति लोकप्रिय नेतृत्व बन्न सक्दैन।
आज बालेनको नाममा श्रेय खोज्नेहरू हिजो उहाँको आलोचनामा पनि अग्रपंक्तिमा थिए। त्यसैले राजनीतिक श्रेयको यो प्रतिस्पर्धाभन्दा जनताले खोजेको कुरा फरक छ—देशका समस्याको समाधान, सुशासन र जवाफदेहिता।
लोकतन्त्रमा नेता दलको होइन, अन्ततः जनताको उत्पादन हुन्छ। श्रेयभन्दा पनि जनमतको सम्मान गर्नु नै परिपक्व राजनीतिक संस्कृतिको परिचायक हो।